Joop van den Ende (84) heeft op het Gouden Televizier-Ring Gala van donderdag 8 oktober de oeuvreprijs gekregen. In Koninklijk Theater Carré stond de zaal voor hem op, en de producent zelf hield het niet droog. Het is een prijs voor een loopbaan die begon met revues in de jaren zestig en uitliep op een van de grootste musicalbedrijven van Europa.
Wie de naam alleen kent van de aftiteling van Goede tijden, slechte tijden of van een avond in het Circustheater, mist een flink deel van het verhaal. Daarom hieronder eerst wat er op het gala gebeurde, en daarna zijn bekendste televisieprogramma’s en musicals op een rij.
Wat er op het gala gebeurde
Volgens Shownieuws werd Van den Ende tijdens de uitzending door Chantal Janzen verrast met videoboodschappen van oude bekenden. Onder anderen John de Mol, Henny Huisman, Simone Kleinsma, Caroline Tensen, Reinout Oerlemans en André van Duin kwamen in beeld om zijn werk te prijzen. Daarna nam hij de prijs zichtbaar ontroerd in ontvangst. “Televisie is het mooiste vak van de wereld”, zei hij, en hij voegde eraan toe dat hij het enorm mist.
Het applaus duurde lang. Shownieuws spreekt van ruim anderhalve minuut, NU.nl van twee minuten. Hoe je het ook telt, het is zeldzaam lang voor een zaal vol mensen die zelf ook televisie maken.
In deze video van AVROTROS zie je hoe Chantal Janzen hem de prijs overhandigt en hoe de videoboodschappen van zijn oud-collega’s binnenkomen.
Volgens LINDA. werd Van den Ende met zijn tv-producties in totaal 26 keer genomineerd voor de Gouden Televizier-Ring. De organisatie noemde de oeuvreprijs vooraf “de kroon op een carrière die zijn weerga niet kent”. Hij komt daarmee in een rijtje met eerdere winnaars als Mies Bouwman (2009), Linda de Mol (2015), Ivo Niehe (2020) en André van Duin (2024). Alle andere winnaars van de avond lees je in ons overzicht van het gala.
Van revue met André van Duin tot Bassie en Adriaan
Van den Ende werd op 23 februari 1942 in Amsterdam geboren. Als jongen stond hij al op het toneel, en rond 1960 trad hij een tijd op als clown Tako in een kinderprogramma. Volgens Wikipedia wilde hij eigenlijk zelf artiest worden, maar vond hij zijn talent daarvoor te klein. In 1962 begon hij dus maar een eigen theaterbureau.
Een van zijn eerste successen was een revue met een toen nog onbekende komiek, André van Duin. Die samenwerking liep als een rode draad door zijn loopbaan, met later films als Ik ben Joep Meloen (1981) en De boezemvriend (1982). Dat de twee elkaar nog steeds weten te vinden, zag je donderdag in de videoboodschap. Over Van Duin schreven we kort geleden nog een stuk over zijn tv-huwelijk met Janny van der Heijden.
In 1978 maakte hij samen met Bas en Aad van Toor De avonturen van Bassie en Adriaan. Voor een hele generatie kinderen was dat dé serie van de zaterdag, en ik geef toe dat ik de herkenningsmelodie nog altijd kan meezingen.
Zijn grootste televisieprogramma’s
In de jaren tachtig en negentig groeide zijn productiehuis uit tot een van de grootste leveranciers van Nederlandse televisie. Een selectie van wat hij maakte, volgens Wikipedia.
- De avonturen van Bassie en Adriaan (1978) en De diamant (1979 tot 1980)
- Dagboek van een herdershond (1978 tot 1980)
- De Playbackshow, de Soundmixshow en de Surpriseshow met Henny Huisman
- Spijkerhoek (1989 tot 1993)
- Goede tijden, slechte tijden (vanaf 1990)
- Vrienden voor het leven (1991 tot 1994) en Bureau Kruislaan (1992 tot 1995)
- Onderweg naar Morgen (1994 tot 2010)
- Goudkust (1996 tot 2001) en Kees & Co (1997 tot 2006)
In 1994 sloeg hij de handen ineen met zijn grootste concurrent, John de Mol. Samen richtten ze Endemol op. Dat John de Mol donderdag een van de mensen was die hem in een video toesprak, zegt wel iets over hoe die rivaliteit is uitgepakt.
De musicals van Joop van den Ende
Na televisie kwam het theater. In 1991 produceerde hij zijn eerste eigen musical, Cyrano de Musical, en in 1993 opende hij het Circustheater in Scheveningen met The Phantom of the Opera. Een poging om met Cyrano ook Broadway te veroveren mislukte, maar dat hield hem niet tegen.
In 2000 stapte hij uit Endemol om zich helemaal op musicals te richten. Met Joop van den Ende Theaterproducties, later onderdeel van Stage Entertainment, bracht hij voorstellingen naar Nederland, Duitsland, Spanje, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten. Dit zijn een paar titels die hij volgens Wikipedia produceerde.
- The Lion King en Tarzan
- Dirty Dancing en Sister Act
- Evita, The Wiz en Aspects of Love
- Ciske de Rat, Petticoat en Droomvlucht
- Mary Poppins, The Little Mermaid en Wicked
- Hij Gelooft in Mij, Jersey Boys en Love Story
- Billy Elliot en Moeder, ik wil bij de Revue
Wat mij opvalt aan dat rijtje, is hoe breed het is. Grote Disneyproducties staan naast Nederlandse verhalen als Ciske de Rat en Droomvlucht. Voor veel mensen was zo’n avond in het theater hun eerste kennismaking met musical, en dat is misschien wel zijn grootste nalatenschap.
Waarom deze prijs juist nu klopt
Van den Ende is al jaren niet meer dagelijks met televisie bezig, en zijn woorden op het podium lieten horen dat hij dat vak mist. Een oeuvreprijs voelt dan als een moment om nog één keer terug te kijken, met de mensen met wie hij het allemaal maakte in de zaal en op het scherm. Dat het publiek in Carré zo lang bleef staan, zegt genoeg over hoeveel van die programma’s en voorstellingen nog altijd in het collectieve geheugen zitten.
