Kees van Kooten is 85 jaar. De schrijver en cabaretier werd op 10 augustus 1941 in Den Haag geboren en is nu in het nieuws omdat hij de Drs. P Trofee 2026 krijgt. Dat maakte het Heen- en Weerschap, dat de artistieke nalatenschap van Drs. P beheert, op 24 oktober bekend, meldde RTL Boulevard. Voor wie hem vooral kent als de helft van Koot en Bie, is het een mooi moment om te zien hoe groot zijn werk als schrijver eigenlijk is.
Waarom hij de Drs. P Trofee krijgt
De trofee is een oeuvreprijs voor een auteur of kunstenaar die werkt in de vrijmoedige, humoristische traditie van Drs. P en de Nederlandse taal op een bijzonder creatieve manier gebruikt. Hij bestaat uit een beeldje van Drs. P en wordt sinds 2019 uitgereikt. Eerdere winnaars waren onder anderen Midas Dekkers, Wim T. Schippers, Hugo Matthysen, Ivo de Wijs, Brigitte Kaandorp en Jean Pierre Rawie.
De laudatio, die Ivo de Wijs uitsprak en die op de site van Drs. P staat, prijst zijn precisie en zijn vermogen om met taal te spelen en te goochelen. De jury eindigt met een advies dat ik graag overneem, “Lees Kees!” Van Kooten was er zelf niet bij, want hij komt nog maar zelden in de openbaarheid. De trofee werd namens hem in ontvangst genomen.
Leuk detail uit diezelfde toespraak. Op de vraag wie de leukste man van Nederland was, zou Drs. P zonder aarzelen hebben geantwoord dat dat Kees van Kooten was. Dan is deze prijs eigenlijk vooral een late bevestiging.
Van Koot en Bie tot Keek op de week
De samenwerking met Wim de Bie begon al op het Dalton Lyceum in Den Haag, waar ze samen een cabaretgroep hadden. Volgens Wikipedia maakten ze daarna tientallen jaren radio en televisie voor de VARA en de VPRO. Een greep uit hun programma’s:
- 1964, Uitlaat op de VARA-radio, met de Klisjeemannetjes
- 1969 tot 1972, Hadimassa
- 1974 tot 1979, Simplisties Verbond bij de VPRO
- 1972 tot 1985, de jaarlijkse Bescheurkalender
- 1988 tot 1993, Keek op de week
- 1996 tot 1998, de laatste reeks Van Kooten en De Bie
Uit die programma’s komen typetjes die nog altijd worden geciteerd, zoals F. Jacobse en Tedje van Es van de Tegenpartij, de mopperende gebroeders Temmes en neerlandicus prof. dr. E.I. Kipping. Een fragment met Kipping uit Keek op de week werd bij de uitreiking nog getoond als voorbeeld van waarom hij de prijs verdient.
Schrijver van Treitertrends tot haiku’s
Wat vaak wordt vergeten, is dat Van Kooten minstens zo lang schrijver is als televisiemaker. In 1968 begon hij in de Haagse Post met de column Treitertrends, die later in bundels verscheen en vele herdrukken beleefde. Daarna volgden onder meer Koot graaft zich autobio (1979), de Modermismen vanaf 1984, de verhalenbundel Levensnevel (1999), het Boekenweekgeschenk De verrekijker (2013) en 575 Haikoots (2020). In 2021 verscheen De tachtigjarige vrede.
Hij schreef niet altijd onder eigen naam. Wikipedia noemt pseudoniemen als Koot, Jan Blommers, Hans van Dek en Harry F. Kriele, die laatste ook een van zijn typetjes. Daarnaast schreef hij sinds de jaren zeventig een wekelijkse column voor het Vlaamse blad Humo, en in 2013 schreef hij het Groot Dictee der Nederlandse Taal.
Ook de prijzenkast was al goed gevuld, met onder meer:
- 1974, 1977 en 1985, Nipkowschijven samen met Wim de Bie
- 2000, de Littéraire Witte Prijs voor Levensnevel
- 2004, de Gouden Ganzenveer voor zijn bijdrage aan de geschreven cultuur
- 2007, erelidmaatschap van het Genootschap Onze Taal, samen met Wim de Bie
Wat mij betreft is de Drs. P Trofee een van de best passende prijzen in dat rijtje. Levensnevel is, zoals de jury fijntjes opmerkte, ook nog eens een palindroom, en dat soort taalplezier is precies waar Drs. P om bekendstond. Heb je zin om hem te herlezen, dan zou ik bij de Treitertrends beginnen.
