Ruim vier maanden na haar optreden op Best Kept Secret is Sophie Straat (32) nog altijd op haar hoede. Dat vertelt de zangeres in Boerderij van Dorst, schreven AD en RTL Boulevard op 4 november. Ze kreeg veel doodsbedreigingen en had op elk festival beveiliging. “Het werd heel duidelijk: je loopt gevaar”, zegt ze. Wie de zomer niet op de voet volgde, mist inmiddels een flink deel van het verhaal. Daarom hier de hele reeks op een rij, van het optreden tot wat instanties erover besloten.
Juni: de oproep in Hilvarenbeek
Het begon op zondag 14 juni op Best Kept Secret in Hilvarenbeek. Voor haar laatste nummer nodigde Straat vrouwen, mensen van kleur en queermensen uit om naar voren te komen voor een moshpit, en herhaalde ze meerdere keren dat witte mannen naar achteren moesten. Zo staat het in het bericht van het Openbaar Ministerie, dat later naar de zaak keek.
Een moshpit is de cirkel vooraan bij het podium waarin mensen springen en tegen elkaar aan beuken. Volgens Straat is dat precies waarom ze het deed. Tussen allemaal mannen staan is volgens haar vervelend als je kleiner bent, en ze wilde even ruimte maken voor mensen die normaal worden weggedrukt.
Juli: de reacties en de bedreigingen
Een filmpje van het moment kwam online op het Instagramkanaal van muziekplatform 3voor12. Daarna kwam volgens Straat een golf aan seksistische en antisemitische haatberichten en bedreigingen op gang. In een lang bericht op Instagram schreef ze half juli dat ze publieke solidariteit miste, zeker in de muzieksector. Ze had ook kritiek op 3voor12, dat een interview met haar niet publiceerde. Het platform ging daarna opnieuw met haar in gesprek, en dat gesprek verscheen op 15 juli in de podcast De Machine.
Op maandag 20 juli stond ze op de Gentse Feesten in België en deed ze dezelfde oproep. Volgens de NOS verduidelijkte ze daar haar eerdere oproep en vroeg ze bezoekers om zich eens wat vaker in andere mensen te verplaatsen. Vanaf dat moment speelde de zaak ook in België.
Eind juli en augustus: drie keer hetzelfde antwoord
Daarna kwamen de oordelen, en die wezen dezelfde kant op.
- Unia (België), 23 juli. Het Belgische gelijkekansencentrum kreeg zo’n 200 meldingen over het optreden in Gent en noemde de uitspraak in die context een symbolische en artistieke uiting, niet discriminerend.
- Discriminatie.nl, 23 juli. Het meldpunt kreeg vele honderden klachten en begreep dat mensen zich gediscrimineerd konden voelen, maar zag niet genoeg aanleiding om te denken dat er discriminatie was. Het ging om één korte moshpit en niemand werd van het concert geweigerd.
- Openbaar Ministerie, 3 augustus. De twee aangiftes over Best Kept Secret worden niet verder opgepakt. Volgens het OM vroeg Straat witte mannen vooraan om vrijwillig ruimte te maken en is het geen groepsbelediging of aanzetten tot haat.
Dat betekent niet dat de discussie daarmee klaar was. De meldpunten en het OM kijken naar de regels, niet naar of je de oproep sympathiek vindt. Op 7 augustus herhaalde Straat de oproep op festival AFF in Genk, opnieuw in België.
November: Boerderij van Dorst
Op de boerderij van Raven van Dorst in Apeldoorn komt het nu dus weer op tafel. Dat Straat meedoet, schreven we in oktober al. Het seizoen is sinds 28 oktober elke woensdag om 20.30 uur te zien op NPO 3, en volgens Ziggo bouwt ze daar samen met oud-commando Dai Carter een wormenhotel. Het idee van het programma is dat er tijdens het klussen persoonlijke gesprekken ontstaan, en zo komt ook deze zomer ter sprake.
Wat ze daar zegt, is geen terugtrekkende beweging. Ondanks de bedreigingen zou ze hetzelfde nog een keer zeggen tijdens shows, en ze noemt het een politiek standpunt dat volgens haar niet zo heftig is. Ook vertelt ze dat ze met Hitler werd vergeleken. Naar eigen zeggen doet ze mee om context te bieden.
Dat is misschien wel de kern. Of de oproep strafbaar of discriminerend was, is door de meldpunten in Nederland en België en door het OM beoordeeld, al kunnen de aangevers tegen de beslissing van het OM nog opkomen. Wat die oordelen niet beantwoorden, is hoe het is om na zo’n zomer weer een festivalpodium op te stappen met beveiliging naast je. Daarover vertelt ze nu zelf.
