Deze week doken er opnieuw nepberichten op waarin de naam en het gezicht van een bekende Nederlander worden gebruikt om mensen naar een beleggingsplatform te lokken. Het gaat dit keer om de in juli overleden acteur Cees Geel, wiens nabestaanden aangifte deden van identiteitsfraude en de Autoriteit Financiële Markten inlichtten, zo meldt Shownieuws. Hun oproep is kort en helder, namelijk niet klikken en geen gegevens delen.
Het patroon is inmiddels zo voorspelbaar dat je het kunt uittekenen. En juist daarom is het de moeite waard om het één keer helemaal uit te schrijven.
Hoe zo’n advertentie in elkaar zit
Het begint bijna altijd op sociale media, met een gesponsord bericht dat op een nieuwsitem lijkt. Er staat een foto van een bekende Nederlander bij en een kop die suggereert dat er iets schokkends is gebeurd, zoals een uitzending die zou zijn stilgelegd of een uitspraak die banken kwaad zou hebben gemaakt.
Klik je erop, dan land je niet op de site van een krant maar op een nagemaakte versie daarvan. Het logo klopt, de opmaak klopt ongeveer, en de tekst bestaat uit een verzonnen interview waarin de bekende Nederlander vertelt dat hij met een bepaalde beleggingssite of cryptorobot enorme winsten maakte. Soms zit er een video bij die met kunstmatige intelligentie is gemaakt, soms zijn er fragmenten uit echte interviews geknipt en in een nieuw filmpje geplakt.
Onderaan staat een formulier voor je naam, je e-mailadres en je telefoonnummer. Dat formulier is het eigenlijke doel. Wie het invult wordt binnen een dag gebeld door iemand die zich voordoet als accountmanager en die vraagt om een eerste inleg, vaak van een paar honderd euro.
Waarom er een bekend gezicht bij hoort
Een onbekende naam onder zo’n belofte werkt niet, want dan ben je meteen op je hoede. Een gezicht dat je van televisie kent doet iets anders met je, ook al weet je verstandelijk dat die persoon niets met beleggen te maken heeft. Het is dezelfde truc als bij een reclame met een bekende sporter, alleen is er in dit geval niemand die toestemming heeft gegeven.
Dat de oplichters nu ook de naam van een overleden acteur gebruiken, past in die lijn. Iemand die er niet meer is kan het niet zelf tegenspreken, en dat scheelt de makers gedoe. De nabestaanden moeten het werk dan doen, en dat is precies wat hier gebeurde.
Waaraan je het herkent
De Fraudehelpdesk noemt een paar signalen die vrijwel altijd terugkomen. Er worden hoge rendementen beloofd, de webpagina is nagemaakt naar een krant of televisieprogramma, er wordt gevraagd om een kopie van je identiteitsbewijs of om software waarmee iemand kan meekijken op je scherm, en je wordt na inschrijving gebeld.
Zelf let ik ook op het taalgebruik en op het webadres. De teksten lezen vaak alsof ze door een vertaalmachine zijn gehaald, met net iets te formele zinnen, en het adres in de balk is bijna nooit het echte adres van de krant die wordt nagedaan. Wie twijfelt over een aanbieder kan die opzoeken in de registers van de AFM. Staat een partij daar niet in, dan mag die in Nederland geen beleggingsdiensten aanbieden.
Wat je doet als je erin bent getrapt
Heb je alleen op de advertentie geklikt en verder niets ingevuld, dan is er weinig aan de hand. Heb je je gegevens achtergelaten, reken dan op telefoontjes en neem die niet aan. Heb je geld overgemaakt, stop dan direct met verdere betalingen, neem contact op met je bank en meld het bij de Fraudehelpdesk. Aangifte doen bij de politie kan ook, en de nabestaanden in deze zaak roepen slachtoffers daar zelf toe op.
Installeer nooit een programma waarmee iemand op afstand op je computer kan meekijken, hoe overtuigend het verhaal aan de telefoon ook is. Dat is het moment waarop een vervelende situatie een dure wordt.
Wat je doet als je de advertentie ziet
Meld hem bij het platform waar hij staat, met de knop die bij het bericht zelf hoort. Dat voelt als dweilen met de kraan open, en dat is het ook, maar advertenties die vaak gemeld worden verdwijnen sneller dan advertenties die niemand aanraakt. Deel de advertentie niet met een waarschuwing erbij, want dan geef je hem gratis bereik.
En wie serieus in crypto wil stappen, begint niet bij een filmpje in een tijdlijn. In ons artikel over bitcoin kopen en waar je op moet letten staat hoe je dat wel aanpakt. De vuistregel blijft dat een aanbod dat op je afkomt vrijwel nooit deugt, en een bekend gezicht maakt daar niets aan uit.
