Waarom een kunstkerstboom dit jaar de beste keuze is

Mijn schoonmoeder zeult sinds 2009 dezelfde kunstkerstboom uit de schuur naar de woonkamer. Hij is ooit gekocht in de uitverkoop bij een bouwmarkt die inmiddels failliet is, heeft twee verhuizingen overleefd en mist officieel zeven takken. Toch staat hij elk jaar tussen eind november en half januari op dezelfde plek, met dezelfde goudkleurige ballen en dezelfde lichtsnoeren waarvan de helft inmiddels flikkert. Niemand die komt logeren heeft het ooit opgemerkt.

De kunstboom wint stilletjes terrein

Wie naar de cijfers kijkt, ziet een opvallende ontwikkeling. De kunstkerstboom is allang geen tweede keuze meer. Volgens verkoopcijfers van Wehkamp groeide de gemiddeld verkochte kunstkerstboom tussen 2019 en 2024 van 157 naar bijna 178 centimeter. Inmiddels is zes op de tien verkochte exemplaren 1.80 meter of hoger. En voor het eerst zijn besneeuwde witte bomen populairder dan de traditionele groene. De kunstboom is de woonkamer ingekomen, en staat te groeien.

Dat rijmt met wat bij tuincentra te horen is. De kwaliteit van moderne kunstbomen is in een paar jaar tijd fors opgelopen. Takken van PE-kunststof worden gemaakt in mallen van echte dennentakken, waardoor vorm en kleur verrassend dicht bij het origineel liggen. Het verschil tussen een goede kunstboom en een echte Nordmann is op drie meter afstand moeilijk te zien, en op vijf meter afstand praktisch niet meer.

Het rekensommetje

Het financiële argument is het makkelijkst te volgen. Een fatsoenlijke echte kerstboom kost tegenwoordig rond de 30 tot 45 euro, elk jaar opnieuw. Een kwalitatieve kunstboom ligt ergens tussen 100 en 300 euro. Wie er drie jaar mee doet heeft het verschil al terugverdiend, wie er acht jaar mee doet zit comfortabel in de plus.

Milieutechnisch is het verhaal genuanceerder, maar niet minder helder. Milieu Centraal houdt aan dat een kunstboom zijn productieafdruk goedmaakt zodra je er zes tot tien jaar mee doet. Onderzoek van Milieudefensie komt op een ruimere bandbreedte uit van negen tot zeventien jaar. Beide cijfers wijzen dezelfde kant op. Hoe langer je met dezelfde boom doet, hoe gunstiger hij wordt, en dat is precies wat een kunstboom van nature goed kan.

Het rekensommetje is simpeler dan het lijkt. Wie dit jaar een echte boom koopt, betaalt voor drie weken sfeer; wie een goede kunstboom kiest, betaalt voor een decennium.

Het gemak dat je pas waardeert in januari

De meest onderschatte reden om voor een kunstkerstboom te kiezen is iets wat je pas op 6 januari merkt. Geen naalden die via de stofzuigerzak nog in maart opduiken, geen boomvoet met stinkend restwater, en geen autorit met een spar op het dak naar het inzamelpunt. De boom gaat uit elkaar, de doos in, terug naar de zolder.

Aan de voorkant scheelt het ook werk. Zeker bij een kunstkerstboom met verlichting verdwijnt de jaarlijkse puzzel van lichtsnoeren die altijd ergens een knoop hebben gemaakt. De LED’s zitten al diep in de takken verdeeld, meestal in een warm-witte tint die dichter bij echte kerstsfeer komt dan de blauwige goedkope lampjes van vroeger. Je haalt de boom uit de doos, klapt hem open, stekker in het stopcontact, en wat vroeger een hele avond werk was kost nu twintig minuten.

Wat je opgeeft, en wat niet

Er zijn ook dingen die een kunstboom niet heeft. De geur van verse spar in de hal laat zich niet namaken, en wie elk jaar op een vast moment met het gezin een boom gaat uitzoeken, hecht aan een ritueel dat je niet in geld uitdrukt. Dat is een echte afweging.

Voor wie praktisch is aangelegd, of voor wie een ruimte heeft waar een vallende-naalden-boom gewoon niet handig is (een dakappartement, een hoek tegen een witte bank, een huis met katten), is het plaatje eenvoudiger dan de kerstbomen-discussie soms doet voorkomen. En voor mensen met een allergie voor naaldbomen is het hele dilemma al lang geen dilemma meer.

Waarom dit jaar

Van de ruim 2,5 miljoen kerstbomen die jaarlijks in Nederland worden omgehakt, verdwijnt het merendeel in de eerste week van januari bij het groenafval. Een boom die twaalf jaar op zolder wacht en dan weer prominent in de kamer staat, past bij een tijd waarin we bij steeds meer spullen die vraag beginnen te stellen. Misschien is het die combinatie, van gemak dat niet ten koste gaat van iets anders, die verklaart waarom voor steeds meer huishoudens de kunstboom dit jaar de vanzelfsprekende keuze wordt.