Freek de Jonge wil dat je straks met hem kunt praten, ook als hij er zelf niet meer is. De 82-jarige cabaretier werkt aan een AI-model dat is gebouwd op zijn complete oeuvre. Dat vertelde hij woensdag 21 oktober in het radioprogramma Villa VdB, meldt NU.nl.
Wat het model moet kunnen
Het idee is eenvoudiger dan het klinkt. Alles wat De Jonge maakte, van interviews en romans tot platen, gaat in een database. Daar komt een taalmodel bovenop dat vragen kan beantwoorden of zelf vragen kan stellen. Het doel is dat mensen kunnen communiceren met een digitale versie van de cabaretier. Hij werkt ervoor samen met studenten van de Universiteit Utrecht en de TU Eindhoven.
Gebruiken kun je het nog niet. Er is geen datum en De Jonge zelf houdt het ruim. “Er gaan vast nog dertig jaar overheen”, zei hij, al wil hij er zelf ook nog plezier van hebben en moeten de studenten dus wel opschieten. Typisch Freek, die zin.
Waarom hij het doet
Voor het geld doet hij het naar eigen zeggen niet. Hij vindt het zonde als zijn werk na zijn dood geen functie meer heeft. Hij noemt het verzameld werk van Harry Mulisch en W.F. Hermans, dat in de kast staat maar waar je verder niks mee kunt. Hij wijst erop dat je met AI nu al Freud en Einstein met elkaar in gesprek kunt laten gaan, en dat vindt hij fascinerend. Volgens hem moeten juist kunstenaars en intellectuelen nadenken over hoe AI hun werk kan verspreiden, in plaats van zich ervan af te keren.
Ik vind het een opvallend standpunt in een tijd waarin veel schrijvers en makers juist boos zijn dat AI-bedrijven hun werk zonder toestemming gebruiken. De Jonge draait het om. Hij geeft zijn werk zelf, en houdt daarmee ook zelf de regie.
Een oeuvre van bijna zestig jaar
Er valt ook genoeg in te stoppen. Volgens Wikipedia stond De Jonge vanaf 1968 met Bram Vermeulen op het podium als Neerlands Hoop in Bange Dagen en ging hij in 1980 solo. Daarna volgden tientallen voorstellingen, oudejaars- en nieuwjaarsconferences, romans als Zaansch Veem en Opa’s Wijsvinger, en drie jaar lang een dagelijkse column op de voorpagina van Het Parool.
Wat veel mensen niet weten, is dat een groot deel van dat werk al gewoon te zien is. Op zijn eigen YouTube-kanaal staan complete voorstellingen, van De Mythe uit 1983 tot zijn verkiezingsconference De Stemming 7 uit 2025. Het AI-model is in die zin een volgende stap. Niet alleen terugkijken, maar ook terugpraten.
Stilzitten doet hij intussen niet. Tot de zomer van 2027 speelt hij de voorstelling Wisten Wij Veel, gebaseerd op het vierde deel van zijn memoires over de jaren 1969 tot 1980, schreef NU.nl eerder. Hoe hij nu op het toneel staat, zie je in zijn verkiezingsconference van vorig jaar.
