Sinds donderdag 17 september 2026 staat het vierde seizoen van de Netflix-reeks Monster online, acht afleveringen in één keer, en deze keer gaat het over Lizzie Borden. Dat is een naam die in Nederland minder hard binnenkomt dan in Amerika, waar kinderen het rijmpje over haar op het schoolplein leren. Het is ook het eerste seizoen van de reeks waarin een vrouw de verdachte is, en dat verklaart waarom de zaak nu ineens overal wordt uitgelegd. Netflix zette er zelf een stuk over het ware verhaal bij.
De trailer geeft meteen weg welke kant de makers op gaan, namelijk die van de benauwde burgerij en de vrouw die daar niet in past.
Wat er in 1892 werkelijk gebeurde
Lizzie Andrew Borden werd geboren op 19 juli 1860 in Fall River, Massachusetts. Op 4 augustus 1892 werden in dat huis twee mensen doodgeslagen met een bijlachtig wapen, haar vader Andrew en haar stiefmoeder Abby. Abby kreeg zeventien slagen achter op het hoofd na een eerste klap, Andrew tien of elf terwijl hij lag te slapen. Lizzie was in huis en zij was degene die alarm sloeg.
Een week later, op 11 augustus 1892, werd ze gearresteerd. Het proces volgde in juni 1893 in New Bedford en duurde weken, maar de jury had er daarna nog geen uur voor nodig. Na ongeveer veertig minuten beraad sprak die haar vrij. Tegen verslaggevers zei ze dat ze de gelukkigste vrouw ter wereld was.
Het bewijs was dan ook rammelend. De politie zocht oppervlakkig, bebloede kleding werd nooit gevonden en de gebroken bijlkop die in de kelder lag is nooit hard aan de moorden gekoppeld. Wat er wel lag was een getuigenis van Alice Russell, die verklaarde dat ze Lizzie op 8 augustus een jurk zag verbranden. Volgens Lizzie zat er verf op. Meer dan dat werd het niet, en dat is precies waarom de zaak honderdvierendertig jaar later nog steeds wordt naverteld.
Het rijmpje waarin Lizzie haar stiefmoeder veertig klappen geeft en haar vader eenenveertig klopt trouwens van geen kant, want de echte aantallen liggen veel lager. Dat detail zegt iets over hoe hard de mythe het van de feiten heeft gewonnen. Ze overleed op 1 juni 1927 in Fall River, negenenzestig jaar na haar geboorte en zonder dat er ooit iemand anders voor de zaak is veroordeeld.
Wat de serie ervan maakt
Ian Brennan bedacht de reeks en deze keer speelt Ella Beatty de hoofdrol. Om haar heen staan Rebecca Hall, Vicky Krieps, Charlie Hunnam, Jessica Barden, Billie Lourd, Joey Pollari en Sarah Paulson. Het seizoen trekt de zaak nadrukkelijk naar thema’s als vrouwbeeld, klasse en seksualiteit, onder meer via de verhouding tussen Lizzie en dienstmeisje Bridget Sullivan.
De teaser die Netflix eerder uitbracht legt die toon al vast en is korter dan de volledige trailer.
De kritieken zijn daar niet mild over. Op Rotten Tomatoes blijft het seizoen op 44 procent steken en Metacritic komt uit op 47 van de 100. Wat critici terugzien is mooi spel en mooie decors, met daaronder een verhaal dat zo ver is opgeblazen dat de zaak zelf eronder verdwijnt. Lucy Mangan gaf het in The Guardian twee van de vijf sterren en schreef dat de serie nergens echt onderzoekt wie Lizzie Borden was of waarom ze werd vrijgesproken, al vond ze Rebecca Hall wel goed.
Waarom die fascinatie blijft
The Guardian legde er dit weekend een bredere vinger op in een stuk over waarom vrouwelijke verdachten in dit soort zaken zoveel meer blijven plakken dan mannelijke. Daar zit wat mij betreft de kern van waarom dit seizoen zoveel wordt opgezocht en tegelijk zo tegenvalt. Het publiek komt voor de vraag of zij het deed, en de serie is vooral geïnteresseerd in de sfeer eromheen.
Wie de reeks al eerder volgde weet dat dat geen nieuw verwijt is, want ook de vorige seizoenen kregen het stempel dat er meer gefantaseerd dan verteld wordt. Ga je er toch aan beginnen, dan helpt het om de feiten van de zaak vooraf een keer door te lezen. Dan zie je vanzelf waar de serie afslaat. Het volledige seizoen staat op Netflix, en wie nog moet kiezen welk abonnement daarbij past leest hier de verschillen op een rij.
