Twee jaar geleden hing er een fotomuur in onze gang die op een grafkist leek. Ik weet nog dat een vriendin een keer langskwam en bij wijze van complimentje zei: “Oh, dat is wel veel hè?” Dat was haar manier om beleefd te vragen of ik plots ging emigreren en alvast aan het opruimen was. De waarheid is dat ik in een opwelling ergens online twintig lijstjes had besteld, lukraak had volgegooid met onze mooiste foto’s, en ze in een onsamenhangende constellatie had opgehangen die nergens op leek. Nu, twee jaar verder, hangt er een fotomuur waar ik elke ochtend even bij stilsta. Het verschil zit niet in dure lijsten of in een professionele styliste, maar in een paar dingen die ik me eindelijk eigen heb gemaakt.
Eerst de muur, dan de foto’s
De grootste fout die ik destijds maakte was dat ik begon bij de foto’s en de muur er als afterthought bij koos. Dat werkt niet, kwam ik achter. De muur bepaalt veel meer dan je denkt: het licht dat erop valt, de hoogte waar je oog landt, de breedte die je hebt om mee te spelen. Een fotomuur in een donkere gang vraagt om volledig andere foto’s dan eentje in een woonkamer met grote ramen.
Bij ons in de gang valt ‘s ochtends precies tussen acht en negen een streep zon op de muur. Toen ik dat had gezien, koos ik foto’s die in dat licht oplichten in plaats van eronder lijden. Donkere zwart-witfoto’s met veel contrast vallen weg in dat ochtendlicht, dus die hangen nu in de woonkamer. In de gang hangen foto’s met veel zachte tinten, die juist mooier worden als de zon erover schuift.
De verhalen in plaats van de momenten
Een fotomuur die mooi blijft, geloof ik nu, is een fotomuur die een verhaal vertelt en niet alleen een verzameling momenten toont. In mijn eerste poging hingen er foto’s van vakanties, verjaardagen, een trouwfoto, en een paar geposeerde familiefoto’s die we ooit hadden laten maken. Allemaal mooi, maar ze hadden geen onderlinge band. Het was meer een museum van losse herinneringen dan een verhaal.
Nu kies ik foto’s die elkaar versterken. Een serie van handen, bijvoorbeeld: de hand van mijn dochter die een schelp vasthoudt, de hand van mijn man die brood snijdt, mijn hand die over een hond aait. Of een serie van vensters: drie verschillende ramen uit drie verschillende huizen waar we hebben gewoond. Het lijkt klein, maar zo’n thema houdt een muur bij elkaar zonder dat het opdringerig wordt.
Hoe ik kies welke foto’s er wel en niet komen
Dit is voor mij het lastigste onderdeel, want ik fotografeer veel en ik bewaar nog meer. Inmiddels heb ik een paar regels voor mezelf die helpen om de stapel terug te brengen.
- Een foto moet me iets doen ook als ik het verhaal erachter zou vergeten. Pure herinneringswaarde is niet genoeg.
- Er moet ruimte in de foto zitten, geen volle composities tegen elkaar aan op een muur, dat wordt visueel kabaal.
- Minstens twee derde van de foto’s is in dezelfde toonsoort. Geen mix van knalkleuren en zachte tinten op één muur.
- Mensen mogen niet meer dan vier van de tien foto’s domineren. De rest is landschap, detail, stilleven.
- Geen foto met mensen die direct in de camera kijken naast een andere foto met mensen die direct in de camera kijken. Dat voelt als een rij paspoorten.
De praktische kant: wat ik echt heb gekocht
Mensen vragen vaak wat voor lijsten ik gebruik, en het antwoord is bijna gênant simpel. Eenvoudige eikenhouten lijsten in drie maten van een Hollandse winkel, niets exclusiefs. Wat het verschil maakt is niet de lijst, maar dat ze allemaal uit dezelfde familie komen. Drie maten, één houtsoort, één breedte. Daardoor lijkt het rustig, ook als de foto’s heel verschillend zijn.
Voor het ophangen heb ik geleerd om eerst alles op de vloer uit te leggen, daarna met papieren mallen te werken op de muur, en dan pas spijkers te slaan. Zo voorkom je de gatenkaas-muur waar ik in mijn eerste poging mee eindigde. Voor de hoogte hanteer ik ongeveer 150 centimeter voor het midden van de hele compositie, niet voor één individuele foto. Een tip die ik kreeg van een styliste die ik ooit interviewde, en die nog steeds klopt.
Waarom deze fotomuur niet meer veroudert
Het mooie is dat ik nu twee jaar verder ben en de muur nog steeds bij me past. Dat had ik nooit verwacht. Ik denk dat het komt doordat de foto’s geen pieken laten zien, geen “kijk eens wat we doen” momenten, maar gewoon de toon van ons huis op een doodgewone dag. Dat slijt minder. Een trouwfoto wordt over tien jaar gedateerd door je jurk, een foto van een hand op een keukentafel niet.
Mijn fotografiehobby is ook gegroeid in die twee jaar, en de muur is meegegroeid. Ik vervang nu af en toe één foto. Niet de hele compositie omgooien, maar één foto eruit, één erin. Dat houdt het levend zonder dat het rusteloos wordt. Eerder schreef ik over foto’s in huis die ik écht wil bewaren, en dat artikel was voor mij eigenlijk de opmaat naar deze muur. Wat je wil bewaren, hang je op. Wat je niet ophangt, hoef je ook niet zo zorgvuldig te bewaren.
Als jij van plan bent een fotomuur te maken, dan zou ik zeggen: niet te snel. Verzamel een tijdje, leg op de vloer uit, twijfel, leg opnieuw uit, en kies pas dan. De muur die ontstaat na dat geduld is een muur waar je jaren naar kunt kijken zonder hem te willen veranderen.
Comments