Het was een dinsdagavond in maart en mijn telefoon trilde op tafel terwijl ik mijn jongste in pyjama probeerde te krijgen. Een berichtje van een vriendin: of ik zaterdag mee wilde naar een sportles, gevolgd door brunch, gevolgd door een verjaardag van haar zus. Ik stond met één sok in mijn hand en typte automatisch: leuk, doe ik. En toen ik de telefoon neerlegde voelde ik die vertrouwde knoop in mijn maag. Want ik wilde dat helemaal niet.
Ik heb het lang gedacht: nee zeggen, dat is iets voor mensen die niet zo gevoelig zijn als ik. Voor mensen die hard kunnen zijn. Voor mensen die het niet erg vinden om iemand teleur te stellen. Ik was niet zo’n type. Of dat dacht ik. Tot ik in de afgelopen anderhalf jaar leerde dat ik het wel kon, en dat het me niet harder maakte, maar wel zachter naar mezelf.
Wat me hielp om te beginnen
Het eerste wat ik veranderde was simpel maar niet makkelijk: ik beantwoord uitnodigingen niet meer direct. Ik laat het een nacht liggen. Ik schrijf zelfs vaak iets terug als: laat me even kijken in mijn agenda, ik kom er morgen op terug. Dat ene kleine zinnetje heeft mijn leven veranderd, en ik overdrijf nauwelijks.
Want bij directe ja-zeg-reflexen volg ik mijn paniek, niet mijn behoefte. Met een nacht ertussen merk ik veel beter wat ik écht wil. Soms zeg ik alsnog ja en dan vol overtuiging. Soms zeg ik nee en is er ruimte voor iets anders, zoals een avond op de bank met mijn man en een serie. Of een uurtje fotograferen alleen, want dat is mijn manier van oplaaien.
De zinnen die ik nu durf te gebruiken
Ik dacht altijd dat nee zeggen lang en uitvoerig moest. Dat ik in geuren en kleuren moest uitleggen waarom ik niet kon. Inmiddels weet ik dat een korte, vriendelijke zin meer respect oogst dan een eindeloze excuus-trein. Een paar die voor mij werken:
- Ik ga deze keer niet, maar laten we snel iets samen plannen zonder de rest erbij.
- Wat lief dat je me vraagt, maar mijn agenda zit te vol om er met aandacht bij te zijn.
- Voor mij is dit weekend even teveel, kunnen we het verzetten?
- Ik merk dat ik ja zou zeggen uit gewoonte, maar als ik eerlijk ben past het niet.
De laatste is de eerlijkste en daarom ook de moeilijkste. Maar als je vrienden hebt die kunnen omgaan met die zin, dan weet je dat het goede vrienden zijn.
Waar het bij mij echt over ging
Toen ik dieper keek waar mijn jaknik vandaan kwam, kwam ik bij angst uit. Niet om gepest te worden of zo dramatisch, maar om uit een groep te vallen. Om de moeder te zijn die er niet bij is. Om dat plekje in een vriendschap kwijt te raken. Dat is iets wat ik denk te delen met een hoop vrouwen om me heen, en het heeft veel te maken met de manier waarop ik mijn werk-privébalans heb leren bewaken: door minder ja te zeggen tegen de buitenwereld om beter aanwezig te zijn bij wie ik thuis heb.
En weet je wat ik ontdekte? Niemand viel weg. Niemand. De mensen die om me geven, geven om me wanneer ik er ben én wanneer ik er even niet ben. En de mensen die mijn aanwezigheid alleen op evenementen accepteerden, ja, die heb ik wat minder gezien. Maar dat zegt iets over die vriendschappen, niet over mij.
Wat het me opgeleverd heeft
Mijn weekenden voelen weer als weekenden. Mijn man en ik hebben weer zondagmiddagen waarop niemand iets moet, en de kinderen merken het. Mijn jongste heeft tegen mij gezegd dat mama tegenwoordig minder schreeuwt als ze niet op tijd uit de bal-bak komen. Een compliment in vermomming.
Ik fotografeer weer voor mezelf, niet om iets te posten, en mijn camera staat niet langer ergens in een hoekje verstoft. Ik lees boeken uit. Ik bel mijn moeder zonder dat het haastig is. De ruimte die ontstaat als je leert nee zeggen, vult zich met dingen die ik allang weer terug wilde. En dat is iets waar ik mijn 28-jarige zelf wel een kus voor zou willen geven, omdat zij het allemaal in haar eentje moest uitvogelen.
Een laatste eerlijkheid
Soms zeg ik nog steeds te snel ja. Soms voel ik me er een week schuldig over, vooral als ik weet dat de ander op me hoopte. Ik ben niet ineens een gehard mens geworden, ik ben gewoon iets meer geworden wie ik ben. En dat blijkt te volstaan, voor mij én voor de mensen om me heen.
Comments